Bu makalede
Güncelleme: 12 Eylül 2026
Türkiye’de kalmaya ihtiyaç duyan bir yabancı için asıl soru bazen “Hangi ikamet türüne başvurabilirim?” değil, “Ülkeme dönemediğim hâlde mevcut iznim biterse ne olacak?” sorusudur. Savaş, kişisel güvenlik tehdidi, ağır hastalık veya bir çocuğun bakım ihtiyacı bu soruyu acil hâle getirebilir. İnsani ikamet izni, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun (YUKK) 46 ve 47. maddelerinde bu tür özel durumlara cevap vermek üzere düzenlenmiştir.
Başlangıç noktası açıktır: Kanunda insani ikamet izni alabilecek ülkelerin kapalı bir listesi yoktur. Kazakistan vatandaşları da diğer altı ülkenin vatandaşları gibi bu iznin kapsamına girebilir. Ancak hiçbir vatandaşlık tek başına izin garantisi değildir. Belirleyici olan, kişinin durumunun kanundaki sebeplerle ilişkilendirilmesi ve somut bilgilerle açıklanmasıdır.[1]
Bu yazıdaki ülke bölümleri, vatandaşlıklara göre kabul oranı veya yerleşik bir izin dağılımı sunmaz. Kamuya açık kararlar ve ülke raporları, hangi hukuki meselelerin incelenmesi gerektiğini gösterir; bir gerekçenin bütün başvurularda kabul edildiğini göstermez. Aşağıdaki örnekler de aksi belirtilmedikçe gerçekleşmiş izin kararları değil, bireysel değerlendirmeyi açıklayan örnek durumlardır.
İnsani ikamet izninin kanuni sebepleri
YUKK m.46, diğer ikamet izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan uygulanabilen yedi başlık öngörür. Bunların geniş ifadeler içermesi idareye değerlendirme alanı bırakır; ancak kararın kişinin gerçek durumunu dikkate alması ve hukuki denetime elverişli olması gerekir. Doktrinde de bu iznin olağan ikamet türlerinden ayrılan niteliği ve yargısal denetimin önemi vurgulanmaktadır.[2]
Çocuğun yüksek yararı: Çocuğun güvenliği, sağlığı, bakımı ve gelişimi bakımından Türkiye’de kalmanın neden gerekli olduğu değerlendirilir. Çocuğun Türk vatandaşı olması şart değildir. Buna karşılık yalnızca Türkiye’de doğmuş olmak veya okula kayıtlı bulunmak da her dosyada aynı sonucu doğurmaz.
Çıkışın gerçekleştirilememesi veya makul görülmemesi: Hakkında sınır dışı etme ya da giriş yasağı kararı bulunan kişinin Türkiye’den çıkışı yaptırılamıyorsa veya ayrılması makul ya da mümkün görülmüyorsa bu bent gündeme gelebilir. Gerçek bir seyahat engeli, ülkeye kabul sorunu veya bireysel koşullar açıklanmalıdır. Kişinin yalnızca dönmek istememesi yeterli bir açıklama değildir.
YUKK m.55 kapsamında sınır dışı kararı alınmaması: Gönderileceği yerde ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı ya da onur kırıcı muamele riski bulunduğuna ilişkin ciddi emareler; ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahatin riskli olması; hayatı tehdit eden hastalığın tedavisinin sürmesi ve gönderilecek ülkede tedavi imkânının bulunmaması bu kapsamda önem taşır. Destek sürecinden yararlanan insan ticareti mağdurları ile tedavileri tamamlanıncaya kadar psikolojik, fiziksel veya cinsel şiddet mağdurları da m.55’te ayrıca düzenlenmiştir.
Belirli işlemlere karşı dava açılması: Kanunun 53, 72 ve 77. maddeleri uyarınca yapılan işlemlerin yargıya taşınması bir başka sebeptir. Bu düzenleme her türlü davayı kapsamaz; örneğin herhangi bir alacak davasının sürmesi kendiliğinden bu bent kapsamına girmez.
İlk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye gönderme işlemleri: Başvuru sahibinin bu ülkelere geri gönderilmesine ilişkin işlemler devam ederken izin gündeme gelebilir.
Acil nedenler ve kamusal gereklilikler: Acil nedenlerle veya ülke menfaatleri, kamu düzeni ve kamu güvenliği bakımından Türkiye’ye girişine ve kalmasına izin verilmesi gereken kişinin, engel oluşturan durumlar yüzünden diğer ikamet izinlerini alamaması ayrı bir sebeptir.
Olağanüstü durumlar: Savaş ve benzeri ağır gelişmeler bu başlık altında değerlendirilebilir. Ancak “ülkemde sorun var” şeklindeki genel bir ifade yerine, olayın kişinin dönüşüne ve yaşamına etkisi ortaya konulmalıdır.[3]
Bu sebeplerden birinin ileri sürülmesi otomatik kabul anlamına gelmez. Diğer ikamet türlerindeki şartların aranmaması, insani gerekçenin ve kişinin kimliğinin araştırılmayacağı anlamına da gelmez. Başvurunun gücü, olay ile ilgili kanun hükmü arasındaki bağlantının açıklığında yatar.
İnsani ikamet ve koruma statüleri arasındaki ilişki
İnsani ikamet bir ikamet iznidir. Uluslararası koruma ise zulüm veya ciddi zarar tehlikesi karşısında, kanundaki koşullara göre değerlendirilen ayrı bir koruma rejimidir. Geçici koruma da kitlesel akın bağlamında farklı hükümlerle yürütülür. Bu yolların amacı, başvuru usulü ve doğurduğu haklar aynı değildir.[4]
Örneğin ülkesinde siyasi görüşü nedeniyle işkence göreceğinden korkan kişi bakımından mesele yalnızca ikamet kartı değildir; uluslararası koruma ve geri göndermeme yükümlülüğü de incelenmelidir. YUKK m.4’teki geri gönderme yasağı, kişinin insani ikamet kartı bulunmasına bağlı değildir. İnsani ikamet talep etmek için mevcut koruma başvurusundan vazgeçilmesi gerektiği varsayımıyla hareket edilmemelidir.
Sağlık bakımından da ayrım önemlidir. Türkiye’de planlı tedavi görmek isteyen kişi için kısa dönem ikamet izni değerlendirilebilir. Seyahatin ciddi risk oluşturması veya hayatı tehdit eden hastalığın devam eden tedavisinin gönderilecek ülkede bulunmaması ise m.55 ve m.46 yönünden farklı bir inceleme gerektirir. Her hastalık veya her hamilelik kendiliğinden insani ikamet sebebi oluşturmaz.[5]
Sınır dışı kararı sonrasında saptanan bazı engeller için daha belirgin bir düzenleme vardır. Uygulama Yönetmeliği m.57/2, kişinin YUKK m.55/1-b veya c kapsamındaki sağlık ve seyahat engellerini taşıdığının anlaşılması hâlinde sınır dışı kararının uygulanmamasını ve insani ikamet izni verilmesini düzenler. M.57/1 ise m.55/1-a kapsamındaki riskte üçüncü ülkeye gönderme ihtimalinin değerlendirilmesini; bunun mümkün olmaması hâlinde kararın uygulanmamasını ve izin verilmesini öngörür. Bu özel hükümler nedeniyle bütün dosyaları sınırsız bir idari takdir alanı gibi görmek doğru değildir.[6]
Rusya vatandaşlarında kişisel riskin değerlendirilmesi
Rusya vatandaşları için savaşın varlığı ile başvuranın kişisel durumu birbirinden ayrılmalıdır. BM Özel Raportörü’nün 2025 tarihli Rusya raporu, savaş karşıtı ifade ve muhalif faaliyetlerle bağlantılı baskı ve ağır hak ihlallerini ele almaktadır. Bu rapor bireysel iddianın bağlamını destekleyebilir; bütün Rus vatandaşlarının aynı tehlike altında olduğunu veya Türkiye’de otomatik insani ikamet hakkı bulunduğunu göstermez.[7]
Savaş karşıtı faaliyetleri nedeniyle hakkında işlem yapılan, kişisel tehdit alan veya dönüşte kötü muamele göreceğini somut bilgilerle açıklayan kişi açısından YUKK m.4, m.55 ve m.46 birlikte incelenmelidir. Çağrı veya soruşturma belgeleri, önceki gözaltı bilgileri, kamuya açık faaliyetler ve kişiye yönelmiş tehditler değerlendirmenin parçaları olabilir. Belge sunulamıyorsa bunun nedeni ve olayların tutarlı anlatımı önem taşır.[8]
Yalnızca askerlik çağında olmak, ekonomik yaptırımlardan etkilenmek veya Türkiye’de yaşamayı tercih etmek, kanundaki insani sebeplerin yerini tutmaz. Buna karşılık Rus vatandaşı bir çocuğun ağır tedavi ihtiyacı veya ebeveyninden ayrılmasının yaratacağı somut zarar, siyasi riskten bağımsız olarak değerlendirilebilir. Aynı pasaportu taşıyan iki kişinin dosyası bu nedenle farklı sonuçlanabilir.
Ukrayna vatandaşlarında savaşın bireysel etkisi
Ukrayna bakımından silahlı çatışma, yerinden edilme ve güvenli dönüş önündeki engeller başlıca inceleme alanlarıdır. BM İnsan Hakları İzleme Misyonu’nun Mart 2026 raporu, işgal altındaki bölgelerden zorla yerinden edilmeyi ve geri dönüşte karşılaşılan engelleri ele almaktadır. UNHCR Türkiye bilgilendirmesi de Ukrayna’dan gelenler için ikamet ve koruma seçeneklerinin ilgili makamlarla değerlendirilmesine yönlendirmektedir.[9]
Başvuruda yalnızca Ukrayna pasaportu sunulması yerine, kişinin nerede yaşadığı, bu bölgedeki güncel koşullar, konutuna veya ailesine erişimi ve güvenli biçimde dönmesini engelleyen olgular açıklanmalıdır. Yerinden edilme belgeleri, önceki adres kayıtları, tahliye bilgileri, sağlık kayıtları ve çocukların bakım durumuna ilişkin belgeler yararlı olabilir. Bunlar kanuni şartlara göre değerlendirilecek delillerdir; değişmez bir zorunlu evrak listesi değildir.[10]
Olağanüstü durum, çocuğun yüksek yararı, m.55 kapsamındaki engeller veya koşulları varsa çıkışın makul ya da mümkün görülmemesi birlikte gündeme gelebilir. Ukrayna’da yaşamış başka bir ülke vatandaşı da yaşadığı savaşın kendisine etkisini ileri sürebilir. Buna karşılık uzun süredir başka bir güvenli ülkede yerleşik kişinin yalnızca Ukrayna vatandaşlığını göstermesi, bireysel koşulların incelenmesini gereksiz kılmaz.
Bu nedenle “Ukraynalılara insani ikamet verilir” ifadesi fazla geniştir. Daha isabetli ifade, savaşın kişinin hayatına ve dönüş imkânına etkisinin ilgili insani ve koruma hükümleri kapsamında değerlendirilmesidir.
Suriye vatandaşlarında geçici koruma ve insani ikamet
Suriye dosyalarında ilk iş, kişinin mevcut statüsünü belirlemektir. Geçici koruma kimlik belgesi, insani ikamet izni değildir. Kapsama giren kişilere ilişkin özel rejim, kayıt ve statü hükümleri dikkate alınmadan yalnızca ikamet türü seçerek hareket etmek doğru olmaz. Suriye vatandaşlığı tek başına YUKK m.46 dışında bırakılma nedeni değildir; ancak mevcut geçici koruma kaydı ile düşünülen işlemin ilişkisi ayrıca incelenmelidir.[11]
Ülke değerlendirmesinin güncel olması özellikle önemlidir. UNHCR’nin Mayıs 2026 tarihli Suriye değerlendirmesi; dinî ve etnik azınlıklar, belirli siyasi veya askerî bağlantılarla ilişkilendirilen kişiler, kadınlar ve çocuklar dâhil farklı risk profillerini ayrıntılandırmaktadır. Bu rapor, bütün Suriyeliler hakkında aynı sonuca varmak yerine kişinin profili ve ilgili bölgedeki koşullar üzerinden değerlendirme yapılmasını destekler.[12]
Somut olayda ağır hastalık nedeniyle seyahat edememe, devam eden tedavinin dönüş ülkesinde bulunmaması, şiddet mağdurunun tedavisinin sürmesi veya çocuğun bakım ve güvenliğinin ciddi biçimde etkilenmesi m.46 bakımından incelenebilir. Dönüşte kişisel kötü muamele riski varsa geri göndermeme yükümlülüğü de ayrıca değerlendirilir.[13]
Sadece başka bir ilde yaşamak istemek, adres kaydı sorunu yaşamak veya geçici koruma işlemlerinde güçlükle karşılaşmak, kendiliğinden insani ikamet şartlarının oluştuğunu göstermez. Mevcut kayıt, önceki kararlar ve aile fertlerinin statüleri birlikte incelenmelidir. Güncelliğini yitirmiş ülke bilgileriyle ne otomatik izin ne de herkes için güvenli dönüş sonucu çıkarılabilir.
Afganistan vatandaşlarında koruma ihtiyacı ve insani sebepler
UNHCR’nin Eylül 2025 tarihli Afganistan Rehber Notu, kadınlar ve kız çocukları başta olmak üzere çeşitli risk profillerini ele almaktadır. Önceki yönetim veya güvenlik yapılarıyla bağlantılı kişiler, gazeteciler, muhalifler ve bazı azınlık mensupları açısından da kişisel koşullar önemlidir. Bu değerlendirmeler, Türk makamlarınca verilmiş insani ikamet kararları veya kabul istatistiği değildir.[14]
Afganistan’a dönüşte zulüm ya da ciddi zarar iddiası bulunan dosyada uluslararası koruma yolu da incelenmelidir. İnsani ikamet bakımından ise m.55’teki geri gönderme engelleri, çocuğun yüksek yararı ve olayın niteliğine göre olağanüstü durum gerekçesi değerlendirilebilir. Şiddete maruz kalmış bir kadının devam eden tedavisi ile ailesinden ayrı bir çocuğun bakım ihtiyacı aynı dosyada birden fazla hukuki başlığa temas edebilir.[15]
Başvuru, yalnızca ülkedeki genel ekonomik güçlükleri anlatmakla sınırlı kalmamalıdır. Kişinin geçmişi, tehditlerin kimden geldiği, aile ve bakım ilişkileri, sağlık durumu ve neden güvenli dönüş yapamadığı açıklanmalıdır. Ayrıca etnik köken ile vatandaşlık karıştırılmamalıdır: Afganistan vatandaşı bir Özbek, sırf etnik kökeni nedeniyle Özbekistan vatandaşı gibi değerlendirilemez.
Özbekistan vatandaşlarında aile bağları ve çocukların yararı
Özbekistan vatandaşları için de çocuk, sağlık, şiddet mağduriyeti, bireysel güvenlik riski ve dönüş engelleri aynı kanuni çerçevede incelenir. Türk vatandaşıyla evlilik veya Türk vatandaşı çocuğun bulunması önemli olabilir; fakat tek başına her dosyada insani ikamet sonucunu doğurmaz.[16]
AYM’nin Nodira Mustafayeva kararında, Türk vatandaşı eşi ve çocuğu bulunan Özbekistan vatandaşı başvurucunun insani ikamet talebinin reddi incelenmiştir. Mahkeme; başvurucu hakkında sınır dışı kararı bulunmaması, ailesiyle Türkiye’de yaşamaya devam etmesi ve ilgili tahdit kaydına karşı dava açılmamış olması gibi somut özellikleri dikkate alarak aile hayatına saygı hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir. Karar, bütün benzer taleplerin reddedileceği anlamına gelmez; aile bağının yanında işlemin gerçek etkisinin ve başvurulan hukuki yolların önemini gösterir.[17]
Bu nedenle çocuk üzerinden kurulan başvuruda doğum belgesinin yanında fiilî bakım ilişkisi, diğer ebeveynin durumu, ayrılığın çocuğa etkisi ve varsa özel ihtiyaçlar açıklanmalıdır. AİHM’nin Jeunesse/Hollanda kararında da aile yaşamı ve çocukların menfaatlerinin somut biçimde tartılması belirleyicidir. Bu karar Türkiye’de belirli bir ikamet türünü doğrudan garanti eden bir karar değildir.[18]
Kırgızistan vatandaşlarında başvuruyu destekleyebilecek olgular
Kırgızistan vatandaşlığı veya Türk soylu olmak, YUKK m.46 bakımından bağımsız bir izin sebebi değildir. Dosyada Türkiye’de kalmayı insani yönden gerekli kılan durum aranır. Ciddi hastalık nedeniyle yolculuğun riskli olması, şiddet mağdurunun tedavisinin sürmesi veya çocuğun bakımının ayrılıktan ağır biçimde etkilenmesi incelenebilecek örneklerdir.[19]
Örneğin Kırgızistan vatandaşı bir ebeveynin Türkiye’deki çocuğu kesintisiz ve özel bakım gerektiriyorsa, başvuru yalnızca akrabalık kaydına dayanmamalıdır. Çocuğun ihtiyaçları, bu bakımı kimin sağladığı ve ayrılığın sonuçları belgelenmelidir. Aynı şekilde sıradan bir sağlık kontrolü ile seyahati sakıncalı kılan ağır bir durum birbirinden ayrılmalıdır. Bunlar Kırgızlara özgü ayrıcalıklar değil, herkes için geçerli hukuki ölçütlerin uygulanmasıdır.
Kazakistan vatandaşlarının insani ikamete uygunluğu
Evet. YUKK m.46, Kazakistan vatandaşlarını dışlamaz ve insani ikameti yalnızca savaş yaşanan ülkelerin vatandaşlarına ayırmaz. Kazakistan’da ülke çapında bir savaş bulunmasını kanuni ön koşul gibi aramak doğru değildir. Çocuğun yüksek yararı veya ağır sağlık durumu gibi sebepler, kişinin vatandaşlığından bağımsız olarak gündeme gelebilir.[20]
Örneğin Türkiye’de tedavisi devam eden Kazakistan vatandaşının ciddi sağlık sorunu nedeniyle seyahatinin riskli olduğu tıbben ortaya konulmuşsa, m.55 ve m.46 ilişkisi incelenebilir. Ancak yalnızca Türkiye’deki sağlık hizmetlerini tercih etmek aynı hukuki durumu oluşturmaz. Pasaport veya seyahat belgesi sorunu ileri sürülüyorsa da engelin gerçekliği, çözümü için yapılan işlemler ve ilgili kanun bendinin koşulları değerlendirilmelidir.
Doğru yaklaşım, “Kazakistan listeye giriyor mu?” sorusunu “Bu kişinin hangi insani gerekçesi var ve nasıl açıklanıyor?” sorusuyla tamamlamaktır. Ülkeye özgü bir kabul sıklığına ilişkin veri olmadan, Kazakistan vatandaşlarının genellikle hangi nedenle izin aldığı konusunda kesin bir dağılım sunulamaz.
Başvuru dosyasının hazırlanması
İnsani ikamet, YUKK m.22 uyarınca Türkiye içinden yapılabilecek ikamet başvuruları arasındadır. İlgili İl Göç İdaresi Müdürlüğüyle işlem usulü netleştirilmeli ve gerekçeli talep sunulmalıdır. Genel ikamet başvurularındaki çevrimiçi işlemlerin tamamlanması, insani gerekçelerin ayrıca sunulmasının yerine geçtiği varsayımıyla hareket edilmemelidir.[21]
Dosya; kimlik ve mevcut statü bilgilerini, Türkiye’ye giriş ve önceki başvuruların tarihlerini, varsa ret veya sınır dışı kararlarını ve hangi m.46 sebebine dayanıldığını anlaşılır biçimde bir araya getirmelidir. Olayların kronolojisi, farklı belgelerdeki bilgilerin neden farklı göründüğünü de açıklamalıdır. Talebin alındığını gösteren kayıt saklanmalıdır.
Sağlık dosyasında tanı kadar seyahatin riski, tedavinin niteliği ve gerekiyorsa gönderilecek ülkedeki tedavi imkânı önemlidir. Çocuk dosyasında bakım, velayet, eğitim ve özel ihtiyaçlar; şiddet dosyasında tedavi ve koruma belgeleri; kişisel risk dosyasında olaylarla ilgili kayıtlar ve güncel ülke bilgileri değerlendirmeyi destekleyebilir. Ülke raporu bireysel anlatımın yerine geçmez; onun bağlamını açıklar.
Önceki kalış ihlali de doğru değerlendirilmelidir. Uygulama Yönetmeliği m.44/6’ya göre geçmiş ikamet süresi ihlali nedeniyle hesaplanan harcın ödenmemiş olması, insani ikamet şartları mevcutsa iznin verilmesine engel değildir. Bu hüküm bütün borçları, idari para cezalarını veya giriş yasaklarını ortadan kaldıran genel bir af anlamına gelmez.[22]
İzin süresi ve ret kararında dikkat edilecekler
Güncel m.46, iznin Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olarak ve Genel Müdürlüğün onayıyla valiliklerce verilebileceğini ve uzatılabileceğini düzenler. Herkes için değişmez bir yıllık süre bulunduğu bilgisi güncel kanun metnini yansıtmaz. İzni gerekli kılan şartlar ortadan kalktığında m.47 uyarınca iptal veya uzatmama gündeme gelir.[23]
İzin alan kişi, veriliş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmalıdır. İnsani ikamet kartı kendiliğinden çalışma yetkisi sağlamaz; çalışma izni veya uygulanabilir muafiyet ayrıca değerlendirilir. Şartları karşılanan diğer ikamet türlerine geçiş mümkün olmakla birlikte uzun dönem ikamete geçiş hakkı tanınmamıştır. İnsani ikametle geçen süreler, YUKK’ta öngörülen ikamet sürelerinin toplanmasında hesaba katılmaz.[24]
Ret, iptal veya uzatmama durumunda kararın gerekçesi, tebliği ve uygulanacak dava süresi gecikmeden incelenmelidir. İnsani ikamet talebi, ayrıca verilmiş sınır dışı kararına karşı gereken hukuki başvurunun yerine geçmez. Sınır dışı kararına karşı YUKK m.53’te tebliğden itibaren 7 günlük dava süresi öngörülür. Kanundaki, kişinin rızası istisnası da dikkate alınarak, dava süresi ve yargılama boyunca sınır dışı işleminin uygulanmamasına ilişkin güvence bu ayrı süreçte değerlendirilir.[25]
İnsani ikamet talebinin sunulması tek başına bütün kalış sorunlarını veya geri gönderme merkezindeki idari gözetimi sona erdirmez. İkamet, sınır dışı ve idari gözetim işlemleri birbirleriyle bağlantılı olsa da ayrı karar ve başvuru yollarına tabidir. Etkili bir dosya, kişinin insani ihtiyacını açıklarken yürürlükteki diğer işlemleri de zamanında ele alır.[26]
Bu makale genel bilgilendirme amacı taşır. Bireysel başvuruda kişinin belgeleri, mevcut statüsü ve başvuru tarihindeki mevzuat ile ülke koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Kaynakça
Mevzuat ve çevrimiçi kaynaklar için kontrol tarihi: 12 Eylül 2026. Kaynak numaraları dipnotlarda gösterilmiştir.
[1] 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, özellikle m.4, 22, 42, 46–47, 53, 55 ve 61–63; 2025 değişikliklerini içeren ODTÜ kurumsal nüshası. Kaynağa erişim
[2] Göç İdaresi Başkanlığı, İkamet İzni Çeşitleri, İnsani İkamet İzni bölümü; güncel süre, şartlar ve geçiş açıklamaları. Kaynağa erişim
[3] Nuray Ekşi, Mahkeme Kararları Işığında İnsani İkamet İzni, Public and Private International Law Bulletin, 38(2), 2018, s.243–283, DOI 10.26650/ppil.2018.38.2.0101. Süreye ilişkin eski mevzuat açıklamaları güncel kural olarak kullanılmamıştır. Kaynağa erişim
[4] Geçici Koruma Yönetmeliği, 2014/6883, özellikle m.12, 25 ve geçici m.1; Göç İdaresi nüshası. Kaynağa erişim
[5] Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m.44 ve 57; RG 17.03.2016/29656; Göç İdaresi nüshası. Kaynağa erişim
[6] BM İnsan Hakları Konseyi, Rusya Federasyonunda İnsan Haklarının Durumu, Özel Raportör Mariana Katzarova raporu, A/HRC/60/59, 15.09.2025. Kaynağa erişim
[7] BM Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu, Forced Displacement from Territory of Ukraine Occupied by the Russian Federation, 20.03.2026; inceleme dönemi 24.02.2022–31.12.2025. Kaynağa erişim
[8] UNHCR Türkiye, Situation in Ukraine, Türkiye’deki ikamet ve koruma seçenekleri hakkında bilgilendirme. Kaynağa erişim
[9] Göç İdaresi Başkanlığı, Geçici Koruma Sıkça Sorulan Sorular; kimlik, seyahat ve statü hükümleri. Kaynağa erişim
[10] UNHCR, International Protection Considerations with Regard to Asylum-Seekers from the Syrian Arab Republic, HCR/PC/SYR/2026/1, Mayıs 2026; özellikle yönetici özeti ve risk profilleri. Kaynağa erişim
[11] UNHCR, Guidance Note on Afghanistan, Update II, Eylül 2025; risk profilleri ve uluslararası koruma değerlendirmesi. Kaynağa erişim
[12] AYM, Nodira Mustafayeva, B. No.2020/6545, 07.03.2024, özellikle §§ 30–37; resmî karar künyesi. Kaynağa erişim
[13] AYM Nodira Mustafayeva kararının Librum üzerindeki tam metin nüshası; olay, usul ve gerekçelerin karşılaştırılmasında kullanılmıştır. Kaynağa erişim
[14] AİHM Büyük Daire, Jeunesse/Hollanda, No.12738/10, 03.10.2014, özellikle §§ 109, 118–122; aile hayatı ve çocukların menfaatlerinin değerlendirilmesi. Kaynağa erişim
[15] Aynı Uygulama Yönetmeliği, m.44, LEXPERA birleştirilmiş mevzuat metni; özellikle geçmiş ihlal harcı ve insani ikamet ilişkisi. Kaynağa erişim
[16] 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, m.6–10, 12, 15, 21–23. RG 13.08.2016/29800; TBMM kabul metni. Kaynağa erişim
[17] Göç İdaresi Başkanlığı, Sınır Dışı Etme: yargı yolu, idari gözetim ve alternatif yükümlülükler (tarihsiz). Kaynağa erişim
Dipnotlar
Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [2]: Göç İdaresi Başkanlığı. [1] [2]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [3]: Nuray Ekşi. [1] [3]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [2]: Göç İdaresi Başkanlığı. [1] [2]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [4]: Geçici Koruma Yönetmeliği. [1] [4]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [5]: Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik. [5]
↩Kaynakça [6]: BM İnsan Hakları Konseyi. [6]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [7]: BM Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu; Kaynakça [8]: UNHCR Türkiye. [7] [8]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [4]: Geçici Koruma Yönetmeliği; Kaynakça [9]: Göç İdaresi Başkanlığı. [1] [4] [9]
↩Kaynakça [10]: UNHCR. [10]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [11]: UNHCR. [11]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [12]: AYM; Kaynakça [13]: AYM Nodira Mustafayeva kararının Librum üzerindeki tam metin nüshası; olay. [12] [13]
↩Kaynakça [14]: AİHM Büyük Daire. [14]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [2]: Göç İdaresi Başkanlığı. [1] [2]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [5]: Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik. [1] [5]
↩Kaynakça [5]: Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik; Kaynakça [15]: Aynı Uygulama Yönetmeliği. [5] [15]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [2]: Göç İdaresi Başkanlığı. [1] [2]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [5]: Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik; Kaynakça [16]: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu. [1] [5] [16]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu; Kaynakça [17]: Göç İdaresi Başkanlığı. [1] [17]
↩Kaynakça [1]: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. [1]
↩